Δελτίο δεδομένων ασφαλείας
Δελτίο δεδομένων ασφαλείας (στα αγγλικά Safety Data Sheet, συντομογραφία SDS) είναι βασικό έγγραφο για την ασφαλή διαχείριση χημικών ουσιών και μειγμάτων. Περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους, την προστασία της υγείας, τη μεταφορά και τη διάθεση. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία το απαιτεί από όλους όσοι παράγουν, εισάγουν ή διαθέτουν στην αγορά χημικά προϊόντα.
Τα Δελτία δεδομένων ασφαλείας χρησιμοποιούνται επίσης ως βάση για την κοινοποίηση επικίνδυνων μειγμάτων στα κέντρα δηλητηριάσεων σε μορφότυπο PCN σύμφωνα με το Παράρτημα VIII του κανονισμού CLP.
Ποιος χρησιμοποιεί το δελτίο δεδομένων ασφαλείας
Επιχειρήσεις στην αλυσίδα εφοδιασμού
ώστε να μπορούν να ταξινομούν και να επισημαίνουν σωστά τα προϊόντα, να διαβιβάζουν πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους και να διασφαλίζουν την ασφαλή χρήση τους
Κέντρα δηλητηριάσεων και επαγγελματίες υγείας
ώστε σε περίπτωση επαφής με ουσία να μπορούν να παρέχουν άμεσα εξειδικευμένες πρώτες βοήθειες
Ελεγκτικές αρχές
ώστε να μπορούν να ελέγχουν εάν όλα συμμορφώνονται με τη χημική και τη νομοθεσία για την ασφάλεια
Πυροσβεστικές και διασωστικές υπηρεσίες
ώστε σε περίπτωση ατυχημάτων, διαρροών ουσιών ή πυρκαγιών να γνωρίζουν με τι έχουν να αντιμετωπίσουν
Μεταφορικές εταιρείες
ώστε να γνωρίζουν πώς να χειρίζονται, να συσκευάζουν και να μεταφέρουν σωστά το προϊόν
Εργαστήρια και συμβουλευτικές εταιρείες
ώστε να μπορούν να αξιολογούν επιστημονικά τις ιδιότητες του προϊόντος και να επαληθεύουν ότι πληροί τις νομικές απαιτήσεις
Ποιες νομικές απαιτήσεις ισχύουν για το δελτίο δεδομένων ασφαλείας
Τα Δελτία δεδομένων ασφαλείας (SDS) ρυθμίζονται από τον κανονισμό REACH (ΕΚ αριθ. 1907/2006). Το περιεχόμενο και η δομή του δελτίου δεδομένων ασφαλείας καθορίζονται στο Παράρτημα II του κανονισμού αυτού. Βασίζεται στο Παγκοσμίως Εναρμονισμένο Σύστημα ταξινόμησης και επισήμανσης χημικών ουσιών (GHS).
Σε ολόκληρη την ΕΕ, τα δελτία δεδομένων ασφαλείας έχουν ενιαία μορφή και περιλαμβάνουν 16 υποχρεωτικές ενότητες – για παράδειγμα την ταξινόμηση επικινδυνότητας, οδηγίες πρώτων βοηθειών ή αρχές αποθήκευσης. Έτσι είναι σαφή και εύχρηστα στην πράξη.
Γλώσσα, διαθεσιμότητα και επικαιροποίηση του δελτίου δεδομένων ασφαλείας (sds)
Διαθεσιμότητα και ευθύνη
Το SDS παρέχεται δωρεάν το αργότερο κατά την πρώτη παράδοση του προϊόντος. Για την ορθότητα και την επικαιρότητα του δελτίου δεδομένων ασφαλείας υπεύθυνος είναι ο προμηθευτής.
Μορφή και επικαιροποίηση
Κατά τη σύνταξη εφαρμόζεται ο κανονισμός (ΕΕ) 2020/878, ο οποίος είναι δεσμευτικός από 1.1.2023. Σε περίπτωση αλλαγής σημαντικών πληροφοριών απαιτείται άμεση επικαιροποίηση.
Γλώσσα του SDS
Το SDS πρέπει να είναι συνταγμένο στην επίσημη γλώσσα του κράτους στο οποίο διατίθεται το προϊόν. Πρέπει επίσης να περιλαμβάνει πληροφορίες που ισχύουν για το συγκεκριμένο κράτος, π.χ. κέντρο δηλητηριάσεων.
Για ποια προϊόντα απαιτείται δελτίο δεδομένων ασφαλείας
Η υποχρέωση παροχής δελτίου δεδομένων ασφαλείας εξαρτάται από τη σύνθεση και την ταξινόμηση της ουσίας ή του μείγματος. Το δελτίο δεδομένων ασφαλείας είναι πάντοτε υποχρεωτικό για τις ακόλουθες ομάδες ουσιών και μειγμάτων:
- επικίνδυνες ουσίες ή μείγματα που έχουν ταξινομηθεί σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1272/2008 (CLP),
- ουσίες που πληρούν τα κριτήρια ανθεκτικότητας, βιοσυσσώρευσης και τοξικότητας (PBT) ή πολύ υψηλής ανθεκτικότητας και βιοσυσσώρευσης (vPvB) σύμφωνα με το παράρτημα XIII του REACH,
- ουσίες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο ουσιών που υπόκεινται σε αδειοδότηση σύμφωνα με το παράρτημα XIV του REACH.
Εάν το μείγμα δεν είναι επικίνδυνο, αλλά περιέχει ποσοστό επικίνδυνων συστατικών που καθορίζεται από κανονισμό, το δελτίο δεδομένων ασφαλείας παρέχεται κατόπιν αιτήματος. Πρόκειται για προϊόντα που περιέχουν:
- ουσίες επικίνδυνες για την ανθρώπινη υγεία ή με φυσικούς κινδύνους σε συγκέντρωση ≥ 1 % (για αέρια ≥ 0,2 %),
- ουσία σε συγκέντρωση ≥ 0,1 % σε υγρά και στερεά μείγματα, εφόσον είναι καρκινογόνος, τοξική για την αναπαραγωγή, ευαισθητοποιητική ή ανήκει στις ουσίες PBT ή vPvB,
- ουσία για την οποία ισχύουν οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης.
Για ορισμένες ομάδες προϊόντων δεν χρειάζεται να συντάσσετε δελτίο δεδομένων ασφαλείας. Πρόκειται κυρίως για αντικείμενα και προϊόντα που διέπονται από άλλες νομικές διατάξεις, για παράδειγμα:
Αντικείμενα που δεν απελευθερώνουν επικίνδυνες ουσίες
Φαρμακευτικά προϊόντα για ανθρώπους και ζώα
Καλλυντικά προϊόντα
Ιατροτεχνολογικά προϊόντα
Τροφή και ζωοτροφές
Pαδιενεργά υλικά
Ενδιάμεσα προϊόντα που δεν διατίθενται στην αγορά
Παρόλο που η νομοθεσία δεν το απαιτεί ρητά, στην πράξη οι εταιρείες συχνά συντάσσουν δελτίο δεδομένων ασφαλείας και για τα προϊόντα αυτά. Αυτό τις βοηθά να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις των πελατών, να εξάγουν προϊόντα εκτός ΕΕ και να περιγράφουν με σαφήνεια την ασφαλή χρήση.
Ποιος είναι υπεύθυνος για το δελτίο δεδομένων ασφαλείας και ποιος το συντάσσει
Για την ορθότητα και την επικαιρότητα του δελτίου δεδομένων ασφαλείας ευθύνεται κάθε πρόσωπο που αποτελεί μέρος της αλυσίδας εφοδιασμού. Δεν έχει σημασία ποιος συνέταξε το έγγραφο. Την πλήρη νομική ευθύνη για την ουσία ή το μείγμα φέρει όποιος το διαθέτει στην αγορά.
Το Δελτίο δεδομένων ασφαλείας πρέπει να συντάσσεται από εξειδικευμένο άτομο. Το άτομο αυτό θα πρέπει να γνωρίζει τη χημική νομοθεσία, να διαθέτει εμπειρία στην τοξικολογία, την οικολογία και την ασφάλεια στην εργασία ή να έχει ολοκληρώσει αντίστοιχη επαγγελματική κατάρτιση.
Η νομοθεσία REACH δεν ορίζει με ακρίβεια ποιο είναι το «εξειδικευμένο άτομο». Στην πράξη, ωστόσο, θεωρείται ότι πρόκειται για άτομο ή ομάδα που διαθέτει την απαραίτητη εμπειρία και εξειδικευμένες γνώσεις στον συγκεκριμένο τομέα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ωστόσο, πρέπει να γνωρίζετε και άλλες νομοθετικές διατάξεις. Αυτό ισχύει, για παράδειγμα, για τα ακόλουθα προϊόντα και ουσίες:
- Εκρηκτικά
- Βιοκτόνα προϊόντα
- Φυτοπροστατευτικά προϊόντα
- Απορρυπαντικά
- Αναπληρώσεις για ηλεκτρονικά τσιγάρα
Πότε και γιατί να επικαιροποιήσετε το δελτίο δεδομένων ασφαλείας
Αλλαγή στη σύνθεση του προϊόντος
Αλλαγή στη σύνθεση ή στις φυσικοχημικές ιδιότητες των ουσιών.
Αλλαγή πληροφοριών επικινδυνότητας
Νέα ή επικαιροποιημένη ταξινόμηση, τοξικολογικά ή οικοτοξικολογικά δεδομένα.
Αλλαγή νομοθετικών διατάξεων
Νέες ή επικαιροποιημένες νομοθετικές απαιτήσεις.
Αλλαγή καθεστώτος σύμφωνα με τον REACH
Περιορισμός χρήσης (παράρτημα XVII) ή ένταξη στο καθεστώς αδειοδότησης (παράρτημα XIV).
Απαίτηση πελάτη ή ελεγκτικής αρχής
Αίτημα για την τρέχουσα έκδοση του δελτίου δεδομένων ασφαλείας λόγω ασάφειας ή αντίφασης.
Συχνές ερωτήσεις για το δελτίο δεδομένων ασφαλείας (10 + 1)
Πρέπει να παρέχετε δελτίο δεδομένων ασφαλείας για το προϊόν, εάν πρόκειται για ουσία ή μείγμα που έχει ταξινομηθεί ως επικίνδυνο σύμφωνα με τον κανονισμό CLP. Πρέπει επίσης να το παρέχετε εάν το προϊόν περιέχει ουσίες τύπου ΑΒΤ ή αΑαΒ ή ουσίες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο αδειοδοτημένων ουσιών σύμφωνα με τον κανονισμό REACH. Για ορισμένα μείγματα που δεν έχουν ταξινομηθεί ως επικίνδυνα, δεν υποχρεούστε να παρέχετε αυτομάτως δελτίο δεδομένων ασφαλείας. Ωστόσο, εάν το ζητήσει ο πελάτης, πρέπει να του το παρέχετε.
Το δελτίο δεδομένων ασφαλείας δεν είναι υποχρεωτικό για φαρμακευτικά προϊόντα, καλλυντικά, τρόφιμα, ζωοτροφές ούτε για έτοιμα αντικείμενα, όπως για παράδειγμα πλαστικά εξαρτήματα ή έπιπλα. Στην πράξη, ωστόσο, δελτίο δεδομένων ασφαλείας παρέχεται μερικές φορές οικειοθελώς για τα προϊόντα αυτά, για παράδειγμα κατόπιν αιτήματος πελατών.
Ναι. Εάν μεταπωλείτε μια ουσία ή ένα μείγμα και το διαθέτετε στην αγορά, πρέπει να διασφαλίσετε ότι είναι διαθέσιμο ένα επικαιροποιημένο και ορθό δελτίο δεδομένων ασφαλείας. Η υποχρέωση αυτή ισχύει για κάθε πρόσωπο που αποτελεί μέρος της αλυσίδας εφοδιασμού.
Το δελτίο δεδομένων ασφαλείας περιέχει σαφείς πληροφορίες σχετικά με τις ιδιότητες της ουσίας ή του μείγματος και τον τρόπο ασφαλούς χειρισμού τους. Περιλαμβάνει, για παράδειγμα, πληροφορίες σχετικά με την επικινδυνότητα, τη σύνθεση, την προστασία της υγείας, τις πρώτες βοήθειες, την αποθήκευση, τη μεταφορά ή τη διαχείριση αποβλήτων. Η δομή του δελτίου δεδομένων ασφαλείας καθορίζεται από τη νομοθεσία – πρέπει να περιλαμβάνει 16 ενότητες σύμφωνα με το παράρτημα II του κανονισμού REACH.
Το δελτίο δεδομένων ασφαλείας πρέπει να είναι στην επίσημη γλώσσα του κράτους στο οποίο το προϊόν διατίθεται στην αγορά. Για παράδειγμα, στην Τσεχική Δημοκρατία το δελτίο δεδομένων ασφαλείας πρέπει να είναι στην τσεχική γλώσσα.
Το δελτίο δεδομένων ασφαλείας πρέπει να καταρτίζεται από κατάλληλα καταρτισμένο πρόσωπο. Αυτό σημαίνει κάποιον που γνωρίζει τη χημική νομοθεσία, κατανοεί τους κινδύνους των χημικών ουσιών και διαθέτει εμπειρία στην ασφάλεια και υγεία στην εργασία ή στην τοξικολογία.
Το δελτίο δεδομένων ασφαλείας πρέπει να επικαιροποιείται κάθε φορά που προκύπτουν νέες πληροφορίες που μπορούν να επηρεάσουν το περιεχόμενό του. Συνήθως πρόκειται, για παράδειγμα, για αλλαγή στην ταξινόμηση των περιεχόμενων ουσιών, νέα τοξικολογικά δεδομένα, χορήγηση ή απόρριψη άδειας ή αλλαγή των τυπικών απαιτήσεων. Το επικαιροποιημένο δελτίο δεδομένων ασφαλείας πρέπει να παρέχεται δωρεάν σε όλους τους πελάτες που προμηθεύτηκαν το προϊόν κατά τους τελευταίους 12 μήνες.
Ελέγξτε πρώτα εάν για το προϊόν ισχύει υποχρέωση παροχής δελτίου δεδομένων ασφαλείας. Αυτό ισχύει, για παράδειγμα, για επικίνδυνες ουσίες ή μείγματα. Εάν υφίσταται τέτοια υποχρέωση, ζητήστε το δελτίο δεδομένων ασφαλείας από τον προμηθευτή. Η μη παροχή δελτίου δεδομένων ασφαλείας στις περιπτώσεις αυτές συνιστά παράβαση της νομοθεσίας. Εάν το δελτίο δεδομένων ασφαλείας δεν είναι υποχρεωτικό, ο προμηθευτής οφείλει να σας παράσχει τουλάχιστον βασικές πληροφορίες σύμφωνα με το άρθρο 32 του κανονισμού REACH.
Όχι, το δελτίο δεδομένων ασφαλείας δεν χρειάζεται να είναι εκτυπωμένο στον χώρο εργασίας. Μπορεί να διατηρείται και σε ηλεκτρονική μορφή, αλλά πρέπει να είναι ανά πάσα στιγμή εύκολα προσβάσιμο στους εργαζομένους και στις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές.
Όχι, η υποχρέωση ύπαρξης δελτίου δεδομένων ασφαλείας απορρέει από την ευρωπαϊκή νομοθεσία και αφορά τη διάθεση ουσιών και μειγμάτων στην αγορά της ΕΕ. Εάν παράγετε προϊόντα αποκλειστικά για εξαγωγή εκτός ΕΕ, η ευρωπαϊκή υποχρέωση δεν εφαρμόζεται σε αυτά. Ωστόσο, πολλά τρίτα κράτη έχουν δικές τους απαιτήσεις για την τεκμηρίωση ασφάλειας, γι’ αυτό συνήθως συνιστάται να καταρτίζεται δελτίο δεδομένων ασφαλείας για εξαγωγικούς σκοπούς σύμφωνα με τους κανόνες του κράτους προορισμού.
Εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο χειρίζεστε το προϊόν.
Εάν αγοράζετε το προϊόν και δεν το τροποποιείτε με κανέναν τρόπο, δεν χρειάζεστε πρόσθετα στοιχεία για την κατάρτιση δελτίου δεδομένων ασφαλείας. Χρησιμοποιείτε το δελτίο δεδομένων ασφαλείας του προμηθευτή ή, ενδεχομένως, τη μετάφρασή του, εάν δεν είναι διαθέσιμο στη ζητούμενη γλώσσα.
Εάν επανασυσκευάζετε το προϊόν ή αλλάζετε την ετικέτα του, βασίζεστε στο δελτίο δεδομένων ασφαλείας του προμηθευτή, το οποίο πρέπει να προσαρμοστεί.
Κατά την παραγωγή δικού σας προϊόντος, πρέπει να βασίζεστε στη συνταγή και στα δελτία δεδομένων ασφαλείας όλων των χρησιμοποιούμενων ουσιών ή μειγμάτων. Με βάση αυτά, καταρτίζετε στη συνέχεια δελτίο δεδομένων ασφαλείας για το τελικό προϊόν.
Τι πρέπει να περιέχει το δελτίο δεδομένων ασφαλείας
Δελτίο δεδομένων ασφαλείας αποτελείται από 16 ενότητες. Οι τίτλοι τους βρίσκονται στο παράρτημα II, μέρος B του κανονισμού REACH.
1.1 Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος
1.2 Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες χρήσεις
1.3 Στοιχεία του προμηθευτή του δελτίου δεδομένων ασφαλείας
1.4 Αριθμός τηλεφώνου επείγουσας ανάγκης
2.1 Ταξινόμηση της ουσίας ή του μείγματος
2.2 Στοιχεία ετικέτας
2.3 Άλλοι κίνδυνοι
3.1 Ουσίες
3.2 Μείγματα
4.1 Περιγραφή μέτρων πρώτων βοηθειών
4.2 Σημαντικότερα συμπτώματα και επιδράσεις, άμεσες ή μεταγενέστερες
4.3 Ένδειξη οποιασδήποτε απαιτούμενης άμεσης ιατρικής φροντίδας και ειδικής θεραπείας
5.1 Πυροσβεστικά μέσα
5.2 Ειδικοί κίνδυνοι που προκύπτουν από την ουσία ή το μείγμα
5.3 Συστάσεις για τους πυροσβέστες
6.1 Προσωπικές προφυλάξεις, προστατευτικός εξοπλισμός και διαδικασίες έκτακτης ανάγκης
6.2 Περιβαλλοντικές προφυλάξεις
6.3 Μέθοδοι και υλικά για περιορισμό και καθαρισμό
6.4 Παραπομπή σε άλλα τμήματα
7.1 Προφυλάξεις για ασφαλή χειρισμό
7.2 Συνθήκες ασφαλούς φύλαξης, συμπεριλαμβανομένων τυχόν ασυμβατοτήτων
7.3 Ειδική τελική χρήση ή χρήσεις
8.1 Παράμετροι ελέγχου
8.2 Έλεγχοι έκθεσης
9.1 Στοιχεία για τις βασικές φυσικές και χημικές ιδιότητες
9.2 Άλλες πληροφορίες
10.1 Αντιδραστικότητα
10.2 Χημική σταθερότητα
10.3 Πιθανότητα επικίνδυνων αντιδράσεων
10.4 Συνθήκες προς αποφυγή
10.5 Μη συμβατά υλικά
10.6 Επικίνδυνα προϊόντα αποσύνθεσης
11.1 Πληροφορίες για τις τάξεις κινδύνου, όπως ορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1272/2008
11.2 Πληροφορίες για άλλους τύπους επικινδυνότητας
12.1 Τοξικότητα
12.2 Ανθεκτικότητα και ικανότητα αποδόμησης
12.3 Δυνατότητα βιοσυσσώρευσης
12.4 Κινητικότητα στο έδαφος
12.5 Αποτελέσματα της αξιολόγησης ΑΒΤ και αΑαΒ
12.6 Ιδιότητες ενδοκρινικής διαταραχής
12.7 Άλλες αρνητικές επιπτώσεις
13.1 Μέθοδοι επεξεργασίας αποβλήτων
14.1 Αριθμός ΟΗΕ ή αριθμός ταυτότητας
14.2 Οικεία ονομασία αποστολής ΟΗΕ
14.3 Τάξη/-εις κινδύνου κατά τη μεταφορά
14.4 Ομάδα συσκευασίας
14.5 Περιβαλλοντικοί κίνδυνοι
14.6 Ειδικές προφυλάξεις για τον χρήστη
14.7 Θαλάσσιες μεταφορές χύδην σύμφωνα με τις πράξεις του ΙΜΟ
15.1 Κανονισμοί/νομοθεσία σχετικά με την ασφάλεια, την υγεία και το περιβάλλον για την ουσία ή το μείγμα
15.2 Αξιολόγηση χημικής ασφάλειας
Θέλετε να δείτε πώς είναι το δελτίο δεδομένων ασφαλείας στην πράξη;
Δείτε ένα παράδειγμα δελτίο δεδομένων ασφαλείας (SDS). Το πρότυπο έγγραφο θα σας βοηθήσει να κατανοήσετε πώς είναι δομημένο το δελτίο δεδομένων ασφαλείας και ποιες πληροφορίες θα βρείτε στις επιμέρους ενότητες.
Πρότυπα SDS για λήψη© 2026 SBLCore