Karta charakterystyki

Karta charakterystyki (ang. Safety Data Sheet, w skrócie KCH) jest podstawowym dokumentem służącym do bezpiecznego postępowania z substancjami i mieszaninami chemicznymi. Zawiera informacje o zagrożeniach, ochronie zdrowia, transporcie i utylizacji. Prawo europejskie wymaga jej od wszystkich, którzy produkują, importują lub wprowadzają chemikalia do obrotu.

Karty charakterystyki są również wykorzystywane jako podstawa do zgłoszeń mieszanin niebezpiecznych do ośrodków toksykologicznych w formacie PCN zgodnie z załącznikiem VIII do rozporządzenia CLP.

Kto korzysta z karty charakterystyki

Firmy w łańcuchu dostaw

aby mogły prawidłowo klasyfikować i oznakować produkty, przekazywać informacje o zagrożeniach oraz zapewnić ich bezpieczne stosowanie

Ośrodki toksykologiczne i pracownicy ochrony zdrowia

aby w przypadku kontaktu z substancją mogli szybko udzielić fachowej pierwszej pomocy

Organy kontrolne

aby mogły sprawdzić, czy wszystko jest zgodne z przepisami chemicznymi i dotyczącymi bezpieczeństwa

Służby pożarnicze i ratownicze

aby w przypadku wypadków, wycieków substancji lub pożarów wiedziały, z czym mają do czynienia

Firmy transportowe

aby wiedziały, jak prawidłowo obchodzić się z produktem, pakować go i transportować

Laboratoria i firmy doradcze

aby mogły profesjonalnie ocenić właściwości produktu i zweryfikować, czy spełnia on wymogi prawne

Jakie wymagania prawne obowiązują w odniesieniu do karty charakterystyki

Karty charakterystyki (KCH) są regulowane przez rozporządzenie REACH (WE nr 1907/2006). Zawartość i struktura karty charakterystyki zostały określone w załączniku II do tego rozporządzenia. Opiera się ono na Globalnie Zharmonizowanym Systemie Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów (GHS).

W całej UE karty charakterystyki mają jednolitą formę i zawierają 16 obowiązkowych sekcji – na przykład klasyfikację zagrożeń, instrukcje pierwszej pomocy lub zasady przechowywania. Dzięki temu są przejrzyste i łatwe w stosowaniu w praktyce.

Język, dostępność i aktualizacja karty charakterystyki (KBÚ)

Dostępność i odpowiedzialność

KCH jest dostarczana bezpłatnie najpóźniej przy pierwszej dostawie produktu. Za poprawność i aktualność karty charakterystyki odpowiada dostawca.

Forma i aktualizacja

Przy opracowywaniu stosuje się rozporządzenie (UE) 2020/878, które obowiązuje od 1.1.2023. W przypadku zmiany istotnych informacji należy dokonać niezwłocznej aktualizacji.

Język KCH

KCH musi być sporządzona w języku urzędowym kraju, w którym produkt jest sprzedawany. Musi również zawierać informacje obowiązujące w danym kraju, na przykład ośrodek toksykologiczny.

Dla których produktów jest wymagana karta charakterystyki

Obowiązek dostarczenia karta charakterystyki zależy od składu i klasyfikacji substancji lub mieszaniny. Karta charakterystyki jest zawsze wymagana dla następujących grup substancji i mieszanin:

  • substancji lub mieszanin niebezpiecznych sklasyfikowanych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008 (CLP),
  • substancji spełniających kryteria trwałości, zdolności do bioakumulacji i toksyczności (PBT) lub bardzo dużej trwałości i bardzo dużej zdolności do bioakumulacji (vPvB) zgodnie z załącznikiem XIII do REACH,
  • substancji umieszczonych w wykazie substancji podlegających udzieleniu zezwolenia zgodnie z załącznikiem XIV do REACH.

Jeżeli mieszanina nie jest niebezpieczna, ale zawiera określony w rozporządzeniu udział niebezpiecznych składników, karta charakterystyki jest dostarczana na żądanie. Dotyczy to produktów, które zawierają:

  • substancje niebezpieczne dla zdrowia ludzi lub stwarzające zagrożenie fizyczne w stężeniu ≥ 1 % (w przypadku gazów ≥ 0,2 %),
  • substancję w stężeniu ≥ 0,1 % w mieszaninach ciekłych i stałych, jeżeli jest rakotwórcza, działająca szkodliwie na rozrodczość, uczulająca lub należy do substancji PBT lub vPvB,
  • substancję, dla której obowiązują dopuszczalne wartości narażenia zawodowego.

W przypadku niektórych grup produktów nie musisz opracowywać karta charakterystyki. Dotyczy to przede wszystkim wyrobów i produktów, które podlegają innym przepisom prawa, na przykład:

Przedmioty, które nie uwalniają substancji niebezpiecznych

Produkty lecznicze stosowane u ludzi i zwierząt

Produkty kosmetyczne

Wyroby medyczne

Żywność i pasza

Materiały promieniotwórcze

Półprodukty, które nie są wprowadzane do obrotu

Chociaż przepisy nie wymagają tego wprost, firmy w praktyce często opracowują karta charakterystyki również dla tych produktów. Pomaga im to spełnić wymagania klientów, eksportować towary poza UE oraz jasno opisać bezpieczne postępowanie.

Kto odpowiada za kartę charakterystyki i kto ją sporządza

Za poprawność i aktualność karty charakterystyki odpowiada każdy uczestnik łańcucha dostaw. Nie ma znaczenia, kto sporządził dokument. Pełną odpowiedzialność prawną za substancję lub mieszaninę ponosi ten, kto wprowadza ją do obrotu.

Karta charakterystyki musi być sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje. Osoba ta powinna znać przepisy dotyczące chemikaliów, posiadać doświadczenie w zakresie toksykologii, ekologii i bezpieczeństwa pracy lub ukończyć odpowiednie szkolenie specjalistyczne.

Przepisy REACH nie określają dokładnie, kim jest „osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje”. W praktyce przyjmuje się jednak, że jest to osoba lub zespół posiadający niezbędne doświadczenie i wiedzę specjalistyczną w danej dziedzinie.

W niektórych przypadkach konieczna jest również znajomość innych przepisów. Dotyczy to na przykład następujących produktów i substancji:

  • Materiały wybuchowe
  • Produkty biobójcze
  • Środki ochrony roślin
  • Detergenty
  • Napełnienia do papierosów elektronicznych

Kiedy i dlaczego aktualizować kartę charakterystyki

Zmiana składu produktu

Zmiana składu lub właściwości fizykochemicznych substancji.

Zmiana informacji o zagrożeniach

Nowa lub zaktualizowana klasyfikacja, dane toksykologiczne lub ekotoksykologiczne.

Zmiana przepisów prawnych

Nowe lub zaktualizowane wymagania prawne.

Zmiana statusu zgodnie z REACH

Ograniczenie stosowania (załącznik XVII) lub włączenie do systemu udzielania zezwoleń (załącznik XIV).

Żądanie odbiorcy lub organu kontrolnego

Żądanie aktualnej wersji karty charakterystyki z powodu niejasności lub rozbieżności.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące karty charakterystyki (10 + 1)

Musisz zapewnić kartę charakterystyki dla produktu, jeśli jest to substancja lub mieszanina sklasyfikowana jako niebezpieczna zgodnie z rozporządzeniem CLP. Musisz ją również zapewnić, jeśli produkt zawiera substancje PBT lub vPvB albo substancje znajdujące się w wykazie substancji podlegających procedurze udzielania zezwoleń zgodnie z rozporządzeniem REACH. W przypadku niektórych mieszanin niesklasyfikowanych jako niebezpieczne nie masz obowiązku automatycznie zapewniać karty charakterystyki. Jeżeli jednak klient o nią poprosi, musisz ją mu przekazać.

Karta charakterystyki nie jest obowiązkowa dla produktów leczniczych, kosmetyków, żywności, pasz ani dla wyrobów gotowych, takich jak na przykład elementy z tworzyw sztucznych lub meble. W praktyce jednak karta charakterystyki jest czasami dobrowolnie przekazywana dla tych produktów, na przykład na żądanie klientów.

Tak. Jeżeli odsprzedajesz substancję lub mieszaninę i wprowadzasz ją do obrotu, musisz zapewnić dostępność aktualnej i prawidłowej karty charakterystyki. Obowiązek ten dotyczy każdego podmiotu będącego częścią łańcucha dostaw.

Karta charakterystyki zawiera przejrzyste informacje dotyczące właściwości substancji lub mieszaniny oraz sposobu bezpiecznego postępowania z nimi. Zawiera na przykład informacje o zagrożeniach, składzie, ochronie zdrowia, pierwszej pomocy, magazynowaniu, transporcie lub gospodarowaniu odpadami. Struktura karty charakterystyki jest określona przepisami – musi ona zawierać 16 sekcji zgodnie z załącznikiem II do rozporządzenia REACH.

Karta charakterystyki musi być sporządzona w języku urzędowym państwa, w którym produkt jest wprowadzany do obrotu. Na przykład w Republice Czeskiej karta charakterystyki musi być w języku czeskim.

Karta charakterystyki musi być sporządzona przez osobę kompetentną. Oznacza to osobę, która zna przepisy dotyczące chemikaliów, rozumie zagrożenia związane z substancjami chemicznymi oraz posiada doświadczenie w zakresie bezpieczeństwa pracy lub toksykologii.

Kartę charakterystyki należy zaktualizować za każdym razem, gdy pojawią się nowe informacje, które mogą wpłynąć na jej treść. Dotyczy to na przykład zmiany klasyfikacji zawartych substancji, nowych danych toksykologicznych, udzielenia lub odmowy udzielenia zezwolenia lub zmiany wymagań formalnych. Zaktualizowaną kartę charakterystyki należy bezpłatnie przekazać wszystkim klientom, którzy otrzymali produkt w ciągu ostatnich 12 miesięcy.

Najpierw należy sprawdzić, czy na produkt ma zastosowanie obowiązek dostarczenia karty charakterystyki. Dotyczy to na przykład substancji lub mieszanin niebezpiecznych. Jeżeli obowiązek ten ma zastosowanie, należy zażądać karty charakterystyki od dostawcy. Niedostarczenie karty charakterystyki w takich przypadkach stanowi naruszenie przepisów prawa. Jeżeli karta charakterystyki nie jest wymagana, dostawca musi co najmniej przekazać podstawowe informacje zgodnie z art. 32 rozporządzenia REACH.

Nie, karta charakterystyki nie musi być wydrukowana w miejscu pracy. Może być przechowywana również w formie elektronicznej, ale musi być w każdej chwili łatwo dostępna dla pracowników i organów kontrolnych.

Nie, obowiązek posiadania karty charakterystyki wynika z przepisów europejskich i dotyczy wprowadzania substancji i mieszanin do obrotu w UE. Jeżeli produkuje Pan/Pani wyroby wyłącznie na eksport poza UE, obowiązek europejski nie ma do nich zastosowania. Wiele państw trzecich posiada jednak własne wymagania dotyczące dokumentacji bezpieczeństwa, dlatego do celów eksportowych zazwyczaj zaleca się sporządzenie karty charakterystyki zgodnie z przepisami państwa przeznaczenia.

Zależy to od sposobu postępowania z produktem.
Jeżeli kupuje Pan/Pani produkt i w żaden sposób go nie modyfikuje, nie są potrzebne dodatkowe dokumenty do opracowania karty charakterystyki. Korzysta Pan/Pani z karty charakterystyki dostawcy lub, w razie potrzeby, z jej tłumaczenia, jeżeli nie jest ona dostępna w wymaganym języku.
Jeżeli przepakowuje Pan/Pani produkt lub zmienia jego etykietę, należy oprzeć się na karcie charakterystyki dostawcy, którą trzeba odpowiednio dostosować.
W przypadku produkcji własnego wyrobu należy oprzeć się na recepturze oraz na kartach charakterystyki wszystkich użytych substancji lub mieszanin. Na tej podstawie opracowuje się kartę charakterystyki dla produktu końcowego.

Co musi zawierać karta charakterystyki

Karta charakterystyki składa się z 16 sekcji. Ich nazwy znajdują się w załączniku II, część B rozporządzenia REACH.

SEKCJA 1: Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa

1.1 Identyfikator produktu

1.2 Istotne zidentyfikowane zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowania odradzane

1.3 Dane dotyczące dostawcy karty charakterystyki

1.4 Numer telefonu alarmowego

SEKCJA 2: Identyfikacja zagrożeń

2.1 Klasyfikacja substancji lub mieszaniny

2.2 Elementy oznakowania

2.3 Inne zagrożenia

SEKCJA 3: Skład/informacja o składnikach

3.1 Substancje

3.2 Mieszaniny

SEKCJA 4: Środki pierwszej pomocy

4.1 Opis środków pierwszej pomocy

4.2 Najważniejsze ostre i opóźnione objawy oraz skutki narażenia

4.3 Wskazania dotyczące wszelkiej natychmiastowej pomocy lekarskiej i szczególnego postępowania z poszkodowanym

SEKCJA 5: Postępowanie w przypadku pożaru

5.1 Środki gaśnicze

5.2 Szczególne zagrożenia związane z substancją lub mieszaniną

5.3 Informacje dla straży pożarnej

SEKCJA 6: Postępowanie w przypadku niezamierzonego uwolnienia do środowiska

6.1 Indywidualne środki ostrożności, wyposażenie ochronne i procedury w sytuacjach awaryjnych

6.2 Środki ostrożności w zakresie ochrony środowiska

6.3 Metody i materiały zapobiegające rozprzestrzenianiu się skażenia i służące do usuwania skażenia

6.4 Odniesienia do innych sekcji

SEKCJA 7: Postępowanie z substancjami i mieszaninami oraz ich magazynowanie

7.1 Środki ostrożności dotyczące bezpiecznego postępowania

7.2 Warunki bezpiecznego magazynowania, w tym informacje dotyczące wszelkich wzajemnych niezgodności

7.3 Szczególne zastosowanie(-a) końcowe

SEKCJA 8: Kontrola narażenia/środki ochrony indywidualnej

8.1 Parametry dotyczące kontroli

8.2 Kontrola narażenia

SEKCJA 9: Właściwości fizyczne i chemiczne

9.1 Informacje na temat podstawowych właściwości fizycznych i chemicznych

9.2 Inne informacje

SEKCJA 10: Stabilność i reaktywność

10.1 Reaktywność

10.2 Stabilność chemiczna

10.3 Możliwość występowania niebezpiecznych reakcji

10.4 Warunki, których należy unikać

10.5 Materiały niezgodne

10.6 Niebezpieczne produkty rozkładu

SEKCJA 11: Informacje toksykologiczne

11.1 Informacje na temat klas zagrożenia zdefiniowanych w rozporządzeniu (WE) nr 1272/2008

11.2 Informacje o innych zagrożeniach

SEKCJA 12: Informacje ekologiczne

12.1 Toksyczność

12.2 Trwałość i zdolność do rozkładu

12.3 Zdolność do bioakumulacji

12.4 Mobilność w glebie

12.5 Wyniki oceny właściwości PBT i vPvB

12.6 Właściwości zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego

12.7 Inne szkodliwe skutki działania

SEKCJA 13: Postępowanie z odpadami

13.1 Metody unieszkodliwiania odpadów

SEKCJA 14: Informacje dotyczące transportu

14.1 Numer UN lub numer identyfikacyjny ID

14.2 Prawidłowa nazwa przewozowa UN

14.3 Klasa(-y) zagrożenia w transporcie

14.4 Grupa pakowania

14.5 Zagrożenia dla środowiska

14.6 Szczególne środki ostrożności dla użytkowników

14.7 Transport morski luzem zgodnie z instrumentami IMO

SEKCJA 15: Informacje dotyczące przepisów prawnych

15.1 Przepisy prawne dotyczące bezpieczeństwa, zdrowia i ochrony środowiska specyficzne dla substancji lub mieszaniny

15.2 Ocena bezpieczeństwa chemicznego

SEKCJA 16: Inne informacje

Czy chcesz zobaczyć, jak karta charakterystyki wygląda w praktyce?

Zobacz przykład karty charakterystyki (KCH). Przykładowy dokument pozwala zapoznać się ze strukturą karty oraz zakresem informacji zawartych w poszczególnych sekcjach.

Wzory KCH do pobrania

Korzystamy z plików cookie

Na naszej stronie internetowej korzystamy z plików cookie, aby zrozumieć zachowanie odwiedzających, dzięki czemu możemy oferować im treści zgodne z ich preferencjami.

Więcej informacji o plikach cookie ×
Funkcjonalne pliki cookie
Ta strona wykorzystuje niezbędne pliki cookies, które są niezbędne do jej prawidłowego funkcjonowania. Zapewni prawidłowe wyświetlenie strony, umożliwi składanie formularzy i podobne niezbędne funkcje. Tych technicznych plików cookie nie można wyłączyć.
Analityczne pliki cookie
Używamy analitycznych plików cookie w celu oceny wydajności naszej witryny internetowej. Wykorzystujemy te pliki cookies do śledzenia liczby odwiedzin, źródeł ruchu i zachowań użytkowników na naszej stronie – np. dowiadujemy się, jakich informacji szukają i które informacje są dla nich najważniejsze. Informacje te pomagają nam optymalizować witrynę i ulepszać nasze usługi.
Marketingowe pliki cookie
Marketingowe pliki cookie służą do wyświetlania odpowiednich reklam w oparciu o Twoje preferencje. Te spersonalizowane treści, z których korzystają nasi partnerzy, mogą pojawiać się na różnych stronach internetowych. Jeśli nie wybierzesz tych plików cookie, liczba reklam nie ulegnie zmianie, ale nie będą one już dostosowane do Twoich zainteresowań.
26.2.22