Güvenlik bilgi formu
Güvenlik bilgi formu (İngilizce Safety Data Sheet, kısaltma GBF) kimyasal maddelerin ve karışımların güvenli kullanımı için temel bir belgedir. Riskler, sağlık koruması, taşıma ve bertaraf hakkında bilgiler içerir. Avrupa mevzuatı, kimyasalları üreten, ithal eden veya piyasaya arz eden herkes için bunu zorunlu kılar.
Güvenlik bilgi formları, tehlikeli karışımların CLP Tüzüğü Ek VIII uyarınca PCN formatında toksikoloji merkezlerine PCN bildirimi için de temel olarak kullanılır.
Güvenlik bilgi formunu kim kullanır
Tedarik zincirindeki şirketler
ürünleri doğru şekilde sınıflandırıp etiketleyebilmeleri, riskler hakkında bilgi aktarmaları ve güvenli kullanımını sağlamaları için
Zehir danışma merkezleri ve sağlık çalışanları
madde ile temas halinde hızlı şekilde profesyonel ilk yardım sağlayabilmeleri için
Denetleyici kurumlar
kimyasal ve güvenlik mevzuatına uygun olup olmadığını kontrol edebilmeleri için
İtfaiye ve kurtarma ekipleri
kaza, madde sızıntısı veya yangın durumlarında neyle karşı karşıya olduklarını bilmeleri için
Taşıma şirketleri
ürünü doğru şekilde nasıl elleçleyeceklerini, paketleyeceklerini ve taşıyacaklarını bilmeleri için
Laboratuvarlar ve danışmanlık şirketleri
ürünün özelliklerini profesyonel olarak değerlendirebilmeleri ve yasal gereklilikleri karşıladığını doğrulayabilmeleri için
Güvenlik bilgi formu için hangi yasal gereklilikler geçerlidir
Güvenlik bilgi formları (GBF), REACH Tüzüğü (AT No 1907/2006) ile düzenlenmiştir. Güvenlik bilgi formunun içeriği ve yapısı bu Tüzüğün Ek II’sinde belirlenmiştir. Bu düzenleme, Kimyasalların Sınıflandırılması ve Etiketlenmesine İlişkin Küresel Uyumlaştırılmış Sistem’e (GHS) dayanmaktadır.
AB genelinde güvenlik bilgi formları standart bir yapıya sahiptir ve 16 zorunlu bölüm içerir – örneğin tehlike sınıflandırması, ilk yardım talimatları veya depolama esasları. Bu sayede anlaşılır ve uygulamada kolay kullanılabilir durumdadır.
Güvenlik bilgi formunun dili, erişilebilirliği ve güncellenmesi (GBF)
Erişilebilirlik ve sorumluluk
GBF, ürünün ilk tesliminde en geç ücretsiz olarak sağlanır. Güvenlik bilgi formunun doğruluğu ve güncelliğinden tedarikçi sorumludur.
Form ve güncelleme
Hazırlanırken (AB) 2020/878 sayılı Tüzük uygulanır ve bu Tüzük 1.1.2023 tarihinden itibaren bağlayıcıdır. Önemli bilgilerde değişiklik olması halinde derhal güncelleme yapılmalıdır.
GBF dili
GBF, ürünün satıldığı ülkenin resmî dilinde hazırlanmalıdır. Ayrıca ilgili ülke için geçerli bilgileri de içermelidir; örneğin bir zehir danışma merkezi.
Hangi ürünler için güvenlik bilgi formu gereklidir
Güvenlik bilgi formu sağlama yükümlülüğü, maddenin veya karışımın bileşimine ve sınıflandırmasına bağlıdır. Güvenlik bilgi formu aşağıdaki madde ve karışım grupları için her zaman zorunludur:
- (CLP) 1272/2008 sayılı (AT) Tüzüğü uyarınca sınıflandırılmış tehlikeli maddeler veya karışımlar,
- REACH Ek XIII uyarınca kalıcılık, biyobirikim ve toksisite (PBT) veya çok kalıcı ve çok biyobirikimli (vPvB) kriterlerini karşılayan maddeler,
- REACH Ek XIV uyarınca izne tabi maddeler listesinde yer alan maddeler.
Karışım tehlikeli değilse ancak yönetmelikte belirtilen oranda tehlikeli bileşenler içeriyorsa, güvenlik bilgi formu talep üzerine sağlanır. Bu durum, aşağıdakileri içeren ürünler için geçerlidir:
- insan sağlığı için tehlikeli veya fiziksel tehlikeye sahip maddeler ≥ %1 konsantrasyonda (gazlar için ≥ %0,2),
- sıvı ve katı karışımlarda ≥ %0,1 konsantrasyonda bulunan ve kanserojen, üreme için toksik, duyarlılaştırıcı olan veya PBT ya da vPvB maddelerine ait olan bir madde,
- işyeri maruziyet limitleri geçerli olan bir madde.
Bazı ürün grupları için güvenlik bilgi formu hazırlamanız gerekmez. Bu, özellikle başka yasal düzenlemelere tabi olan eşyalar ve ürünler için geçerlidir; örneğin:
Tehlikeli maddeler salmayan eşyalar
İnsan ve veteriner kullanımına yönelik tıbbi ürünler
Kozmetik ürünler
Tıbbi cihazlar
Gıda ve yem
Radyoaktif maddeler
Piyasaya arz edilmeyen ara ürünler
Mevzuat bunu açıkça gerektirmese de, şirketler uygulamada bu ürünler için de güvenlik bilgi formu hazırlar. Bu, müşteri gerekliliklerini karşılamalarına, AB dışına mal ihraç etmelerine ve güvenli kullanımı açıkça tanımlamalarına yardımcı olur.
Güvenlik bilgi formundan kim sorumludur ve kim hazırlar
Tedarik zincirinin bir parçası olan herkes güvenlik bilgi formunun doğruluğundan ve güncelliğinden sorumludur. Belgeyi kimin hazırladığı önemli değildir. Madde veya karışım için tam yasal sorumluluk, onu piyasaya arz eden kişiye aittir.
Güvenlik bilgi formu, yetkin bir kişi tarafından hazırlanmalıdır. Bu kişi kimyasal mevzuata hâkim olmalı, toksikoloji, ekoloji ve iş sağlığı ve güvenliği alanında deneyime sahip olmalı veya uygun mesleki eğitim almış olmalıdır.
REACH mevzuatı, “yetkin kişi”nin kim olduğunu tam olarak belirtmez. Ancak uygulamada bunun, ilgili alanda gerekli deneyime ve uzmanlık bilgisine sahip bir kişi veya ekip olduğu kabul edilir.
Bazı durumlarda diğer mevzuatları da bilmeniz gerekir. Bu, örneğin aşağıdaki ürünler ve maddeler için geçerlidir:
- Patlayıcılar
- Biyozid ürünleri
- Bitki koruma ilaçları
- Deterjanlar
- Elektronik sigara dolumları
Güvenlik bilgi formu ne zaman ve neden güncellenmeli
Ürünün bileşiminde değişiklik
Maddelerin bileşiminde veya fiziksel-kimyasal özelliklerinde değişiklik.
Tehlike bilgilerinde değişiklik
Yeni veya güncellenmiş sınıflandırma, toksikolojik veya ekotoksikolojik veriler.
Mevzuat değişikliği
Yeni veya güncellenmiş yasal gereklilikler.
REACH kapsamında statü değişikliği
Kullanım kısıtlaması (Ek XVII) veya izin rejimine dahil edilme (Ek XIV).
Müşteri veya denetim makamının talebi
Belirsizlik veya çelişki nedeniyle güvenlik bilgi formunun güncel versiyonunun talep edilmesi.
Güvenlik bilgi formu hakkında sıkça sorulan sorular (10 + 1)
Ürün, CLP Yönetmeliği uyarınca tehlikeli olarak sınıflandırılmış bir madde veya karışım ise, ürün için güvenlik bilgi formu sağlamalısınız. Ürün PBT veya vPvB maddeleri ya da REACH Yönetmeliği uyarınca izne tabi maddeler listesinde yer alan maddeleri içeriyorsa da Güvenlik Bilgi Formu sağlamanız gerekir. Tehlikeli olarak sınıflandırılmamış bazı karışımlar için Güvenlik Bilgi Formu’nu otomatik olarak sağlamak zorunda değilsiniz. Ancak müşteri talep ederse, kendisine sağlamak zorundasınız.
Güvenlik bilgi formu; ilaçlar, kozmetik ürünler, gıdalar, yemler veya plastik parçalar ya da mobilya gibi bitmiş eşyalar için zorunlu değildir. Ancak uygulamada bu ürünler için güvenlik bilgi formu bazen gönüllü olarak, örneğin müşterilerin talebi üzerine sağlanmaktadır.
Evet. Bir maddeyi veya karışımı yeniden satıyor ve piyasaya arz ediyorsanız, güncel ve doğru bir güvenlik bilgi formu’nun mevcut olmasını sağlamalısınız. Bu yükümlülük, tedarik zincirinin bir parçası olan herkes için geçerlidir.
Güvenlik bilgi formu, bir madde veya karışımın özellikleri ve onun güvenli şekilde nasıl ele alınacağı hakkında açık bilgiler içerir. Örneğin tehlikeler, bileşim, sağlığın korunması, ilk yardım, depolama, taşıma veya atık yönetimi hakkında bilgiler içerir. Güvenlik bilgi formu’nun yapısı mevzuatla belirlenmiştir – REACH Yönetmeliği’nin Ek II’sine uygun olarak 16 bölüm içermelidir.
Güvenlik bilgi formu, ürünün piyasaya arz edildiği devletin resmî dilinde hazırlanmalıdır. Örneğin Çek Cumhuriyeti’nde güvenlik bilgi formu Çekçe olmalıdır.
Güvenlik bilgi formu, yetkin bir kişi tarafından hazırlanmalıdır. Bu, kimyasal mevzuatı bilen, kimyasal maddelerin risklerini anlayan ve iş sağlığı ve güvenliği veya toksikoloji alanında deneyime sahip bir kişi anlamına gelir.
Güvenlik Bilgi Formu, içeriğini etkileyebilecek yeni bilgiler ortaya çıktığında her zaman güncellenmelidir. Bu genellikle, örneğin içerdiği maddelerin sınıflandırmasında değişiklik, yeni toksikolojik veriler, bir iznin verilmesi veya reddedilmesi ya da şekli gerekliliklerde değişiklik gibi durumları kapsar. Güncellenmiş Güvenlik Bilgi Formu, ürünü son 12 ay içinde temin etmiş olan tüm müşterilere ücretsiz olarak sağlanmalıdır.
Öncelikle ürün için güvenlik bilgi formu sağlama yükümlülüğü olup olmadığını kontrol edin. Bu yükümlülük, örneğin tehlikeli maddeler veya karışımlar için geçerlidir. Böyle bir yükümlülük varsa, güvenlik bilgi formu’nu tedarikçiden talep edin. Bu durumlarda güvenlik bilgi formu’nun sağlanmaması mevzuatın ihlali anlamına gelir. Güvenlik bilgi formu zorunlu değilse, tedarikçi en azından REACH Yönetmeliği’nin 32. maddesi uyarınca temel bilgileri sağlamak zorundadır.
Hayır, güvenlik bilgi formu’nun iş yerinde basılı olarak bulunması gerekmez. Elektronik formatta da saklanabilir, ancak çalışanlar ve denetim makamları için her zaman kolayca erişilebilir olmalıdır.
Hayır, güvenlik bilgi formu bulundurma yükümlülüğü Avrupa mevzuatından kaynaklanır ve maddelerin ve karışımların AB’de piyasaya arz edilmesine ilişkindir. Ürünleri yalnızca AB dışına ihracat için üretiyorsanız, Avrupa yükümlülüğü bunlar için geçerli değildir. Ancak birçok üçüncü devletin güvenlik dokümantasyonuna ilişkin kendi gereklilikleri bulunmaktadır; bu nedenle ihracat amacıyla genellikle hedef devletin kurallarına uygun bir güvenlik bilgi formu hazırlanması tavsiye edilir.
Ürünü nasıl ele aldığınıza bağlıdır.
Ürünü satın alır ve hiçbir şekilde değiştirmezseniz, güvenlik bilgi formu hazırlamak için ek belgeye ihtiyacınız yoktur. Tedarikçinin Güvenlik Bilgi Formu’nu veya gerekli olması halinde, talep edilen dilde mevcut değilse, onun çevirisini kullanırsınız.
Ürünü yeniden ambalajlarsanız veya etiketini değiştirirseniz, uyarlanması gereken tedarikçi güvenlik bilgi formu’nu esas alırsınız.
Kendi ürününüzü üretirken, formülasyona ve kullanılan tüm maddeler veya karışımlar için güvenlik bilgi formlarına dayanmanız gerekir. Bunlara dayanarak nihai ürün için bir güvenlik bilgi formu hazırlarsınız.
Güvenlik bilgi formu ne içermelidir
Güvenlik bilgi formu 16 bölümden oluşur. Başlıkları REACH Tüzüğü Ek II, Bölüm B’de yer almaktadır.
1.1 Madde/Karışım kimliği
1.2 Maddenin veya karışımın ilgili tanımlanmış kullanımları ve tavsiye edilmeyen kullanımları
1.3 Güvenlik bilgi formu sağlayıcısının detayları
1.4 Acil telefon numarası
2.1 Madde veya karışımın sınıflandırması
2.2 Etiketleme T.R. SEA No 28848
2.3 Diğer zararlar
3.1 Maddeler
3.2 Karışımlar
4.1 İlk yardım önlemlerinin tanıtımı
4.2 Akut ve sonradan görülen en önemli belirtiler ve etkiler
4.3 Acil tıbbi müdahale ve özel tedavi gereği için işaretler
5.1 Yangın söndürücüler
5.2 Madde veya karışımdan kaynaklanan özel zararlar
5.3 Yangın söndürme ekipleri için tavsiyeler
6.1 Kişisel önlemler, koruyucu ekipman ve acil durum prosedürleri
6.2 Çevresel önlemler
6.3 Kontrol altında tutma ve temizleme için yöntem ve malzemeler
6.4 Diğer bölümlere atıflar
7.1 Güvenli elleçleme için önlemler
7.2 Birlikte bulunmaması gereken maddeleri de içeren güvenli depolama koşulları
7.3 Belirli son kullanımlar
8.1 Kontrol parametreleri
8.2 Maruz kalma kontrolü
9.1 Temel fiziksel ve kimyasal özellikler hakkında bilgi
9.2 Diğer bilgiler
10.1 Tepkime
10.2 Kimyasal kararlılık
10.3 Zararlı reaksiyon olasılığı
10.4 Kaçınılması gereken durumlar
10.5 Kaçınılması gereken maddeler
10.6 Zararlı bozunma ürünleri
11.1 11.12.2013 - 28848 (SEA) Yönetmeliğinde tanımlanan tehlike sınıfları hakkında bilgiler
11.2 Diğer tehlikelere ilişkin bilgiler
12.1 Toksisite
12.2 Kalıcılık ve bozunabilirlik
12.3 Biyoakumülatör potansiyel
12.4 Toprakta hareketlilik
12.5 PBT ve vPvB değerlendirmesi sonuçları
12.6 Endokrin sistemin bozulmasına neden olan özellikler
12.7 Diğer olumsuz etkiler
13.1 Atık işleme yöntemleri
14.1 UN numarası veya ID numarası
14.2 UN uygun taşımacılık ismi
14.3 Taşıma tehlike sınıf(lar)ı
14.4 Ambalaj grubu
14.5 Çevresel zararlar
14.6 Kullanıcılar için özel önlemler
14.7 IMO enstrümanları ile deniz taşımacılığı
15.1 Madde veya karışım için güvenlik, sağlık ve çevresel düzenlemeler/mevzuat
15.2 Kimyasal güvenlik değerlendirmesi
Güvenlik bilgi formu nun pratikte nasıl göründüğünü görmek ister misiniz?
Güvenlik bilgi formu (GBF) örneğini inceleyin. Örnek belge, güvenlik bilgi formunun nasıl yapılandırıldığını ve bölümlerde hangi bilgileri bulacağınızı anlamanıza yardımcı olacaktır.
GBF örnekleri indirilebilir© 2026 SBLCore